Thủ tục ly hôn đơn phương năm 2026 cần những gì?

Thủ tục ly hôn đơn phương năm 2026 có một số điểm thay đổi quan trọng về thẩm quyền tòa án sau khi hệ thống Tòa án nhân dân cấp huyện được sắp xếp lại thành Tòa án nhân dân khu vực. Bài viết tổng hợp đầy đủ căn cứ pháp lý, hồ sơ, quy trình các bước, án phí và những vướng mắc thường gặp nhất khi một bên đơn phương yêu cầu ly hôn.

1. Thủ tục ly hôn đơn phương năm 2026 áp dụng theo quy định nào?

Trước khi chuẩn bị hồ sơ, người trong cuộc cần hiểu rõ bản chất pháp lý của ly hôn đơn phương và những căn cứ nào giúp tòa án chấp nhận yêu cầu này.

1.1. Ly hôn đơn phương là gì và khác gì thuận tình ly hôn?

Ly hôn đơn phương là việc một bên vợ hoặc chồng chủ động yêu cầu tòa án chấm dứt quan hệ hôn nhân, ngay cả khi bên còn lại không đồng ý, không ký đơn hoặc cố tình vắng mặt. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với thuận tình ly hôn, vốn đòi hỏi cả hai bên cùng tự nguyện.

Tiêu chí phân biệt	Ly hôn đơn phương (Ly hôn theo yêu cầu của một bên)	Thuận tình ly hôn (Ly hôn theo sự đồng thuận)
Sự đồng thuận	Chỉ một bên nộp đơn. Bên kia không đồng ý ly hôn hoặc tranh chấp quyền nuôi con, tài sản.ĐƠN KHỞI KIỆN	Cả hai vợ chồng cùng tự nguyện ký tên vào ĐƠN YÊU CẦU GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ (V/v yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn)
Bản chất pháp lý	Là một Vụ án dân sự (có nguyên đơn khởi kiện bị đơn).	Là một Việc dân sự (hai bên cùng là người yêu cầu giải quyết).
Cơ sở để Tòa giải quyết	Người nộp đơn phải chứng minh đối phương có lỗi (bạo lực, ngoại tình, vi phạm nghĩa vụ…) khiến hôn nhân trầm trọng.	Hai bên đã thỏa thuận xong và Tòa án xét thấy sự tự nguyện, bảo đảm quyền lợi cho con cái.GHI RẤT RÕ VÀ CHI TIẾT.
Tòa án có thẩm quyền	Tòa án nơi bị đơn (người bị khởi kiện) cư trú hoặc làm việc.	Tòa án nơi cư trú hoặc làm việc của vợ hoặc chồng (do hai bên tự thỏa thuận).
Thời gian giải quyết	Kéo dài từ 4 đến 6 tháng (thực tế có thể lâu hơn nếu đối phương cố tình trốn tránh hoặc tranh chấp tài sản lớn).	Nhanh chóng, từ 1 đến 2 tháng.
Kết quả pháp lý	Tòa án ban hành Bản án ly hôn (Bản án có thể bị kháng cáo trong vòng 15 ngày).	Tòa án ban hành Quyết định công nhận thuận tình ly hôn (Quyết định có hiệu lực ngay, không được kháng cáo).
Hạn chế đối với chồng	Chồng không được quyền nộp đơn nếu vợ đang mang thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.	Chồng và vợ vẫn có quyền cùng nộp đơn ngay cả khi vợ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

1.2. Căn cứ pháp lý để tòa án chấp nhận đơn phương ly hôn

Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tòa án chỉ giải quyết cho ly hôn khi có căn cứ cho thấy vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình, vi phạm nghiêm trọng quyền và nghĩa vụ vợ chồng, vợ/chồng bị mất tích, bị bệnh hiểm nghèo kết hợp bạo lực khiến hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được.

Lưu ý: chồng không có quyền nộp đơn yêu cầu ly hôn đơn phương nếu vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi (theo khoản 3 Điều 51 Luật HN&GĐ). Người nộp đơn cần chuẩn bị chứng cứ (như biên bản hòa giải, hình ảnh/tin nhắn bạo lực, xác nhận ly thân, quyết định mất tích…) để chứng minh trước Tòa.

1.3. Điểm mới về thẩm quyền tòa án sau khi bỏ cấp huyện

Từ ngày 01/07/2025, theo Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, hệ thống tòa án được tổ chức lại dựa trên thẩm quyền xét xử bao gồm 3 cấp: TAND Tối cao, TAND cấp tỉnh, và TAND khu vực. Việc chuyển đổi từ TAND cấp huyện sang TAND khu vực mang lại nhiều điểm mới cốt lõi về thẩm quyền xét xử và giải quyết vụ việc.

Nhiều người vẫn quen gọi tên tòa án cũ theo quận, huyện, nên khi nộp đơn dễ bị nhầm địa chỉ. Vì vậy, việc xác định đúng tòa án khu vực đang quản lý nơi cư trú của bị đơn là bước đầu tiên cần làm cẩn thận.

Mặc dù bỏ TAND cấp huyện, thẩm quyền giải quyết các vụ việc có yếu tố nước ngoài (như ly hôn có tài sản ở nước ngoài, đương sự là người nước ngoài) vẫn thuộc thẩm quyền của TAND cấp tỉnh mà không chuyển giao cho TAND khu vực.

2. Hồ sơ và quy trình các bước ly hôn đơn phương

Sau khi nắm rõ căn cứ pháp lý, bước tiếp theo là chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và thực hiện đúng trình tự để tránh bị tòa án trả lại đơn.

2.1. Hồ sơ cần chuẩn bị trước khi nộp đơn ly hôn đơn phương

Một bộ hồ sơ ly hôn đơn phương đầy đủ thường bao gồm các giấy tờ dưới đây. Chuẩn bị kỹ ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian chờ tòa án thụ lý.

1. Giấy tờ pháp lý bắt buộc

• Đơn khởi kiện ly hôn (Đơn phương ly hôn): Do người nộp đơn tự viết theo mẫu chuẩn (Mẫu số 23-DS ban hành kèm theo Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP).
• Giấy chứng nhận kết hôn: Bản chính. Nếu bị mất hoặc bên kia giữ, bạn phải xin bản sao trích lục kết hôn tại Ủy ban nhân dân (UBND) nơi đăng ký kết hôn trước đây.
• Giấy tờ tùy thân của người khởi kiện: Bản sao có chứng thực Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn hạn.
• Giấy tờ chứng minh nơi cư trú của người bị kiện (vợ/chồng): Bản sao Căn cước công dân hoặc văn bản xác nhận thông tin cư trú (CT07/CT08) của vợ/chồng để xác định đúng Tòa án có thẩm quyền giải quyết.

2. Giấy tờ về con cái và tài sản (Nếu có tranh chấp)

• Giấy khai sinh của các con: Bản sao có chứng thực hoặc bản sao trích lục.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản chung: Bản sao có chứng thực Sổ đỏ (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất), đăng ký xe, sổ tiết kiệm hoặc các chứng cứ về nghĩa vụ nợ chung.

3. Tài liệu, chứng cứ chứng minh căn cứ ly hôn

Để Tòa án chấp nhận đơn, bạn bắt buộc phải cung cấp bằng chứng cho thấy mục đích hôn nhân không đạt được:

• Hình ảnh, video, biên bản của công an xã/phường chứng minh có bạo lực gia đình.
• Tin nhắn, hình ảnh, văn bản chứng minh bên kia ngoại tình, vi phạm nghĩa vụ chung thủy.
• Biên bản hòa giải không thành tại cơ sở (UBND xã/phường) hoặc giấy tờ chứng minh hai vợ chồng đã ly thân lâu ngày.

Lưu ý: Hồ sơ được nộp tại Tòa án nhân dân nơi bị đơn (vợ hoặc chồng của bạn) đang cư trú hoặc làm việc. Tất cả các giấy tờ bản sao đều phải được công chứng hoặc chứng thực trong vòng 6 tháng gần nhất.

2.2. Nộp đơn ở đâu và tòa án nào có thẩm quyền?

Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, được sửa đổi bởi Luật 85/2025/QH15, người khởi kiện phải nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc, chứ không phải nơi người khởi kiện đang sinh sống.

Trường hợp không xác định được nơi cư trú hiện tại của bị đơn, người khởi kiện có thể nộp đơn tại tòa án khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc cuối cùng được biết đến.

Thẩm quyền giải quyết ly hôn đơn phương được phân cấp dựa trên nơi cư trú và yếu tố nước ngoài của vụ việc:

• Trường hợp thông thường (Không có yếu tố nước ngoài): Nộp đơn tại TAND khu vực nơi bị đơn đăng ký thường trú hoặc tạm trú.
• Trường hợp hai bên có thỏa thuận trước: Bạn có thể nộp đơn tại TAND khu vực nơi bạn (nguyên đơn) cư trú hoặc làm việc, nhưng bắt buộc phải có văn bản thỏa thuận đồng ý của cả hai vợ chồng. 
• Trường hợp có yếu tố nước ngoài: Nếu vợ/chồng bạn là người nước ngoài hoặc đang ở nước ngoài, hoặc có tài sản tranh chấp ở nước ngoài, thẩm quyền thuộc về TAND cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương (không thuộc thẩm quyền của TAND khu vực). 
• Trường hợp không rõ nơi cư trú của bị đơn: Nếu vợ/chồng bạn cố tình bỏ đi hoặc che giấu địa chỉ, bạn có thể nộp đơn tại Tòa án nơi người đó cư trú hoặc làm việc cuối cùng trước khi mất liên lạc. 

2.3. Các phương thức nộp đơn đến Tòa án

Bạn có thể lựa chọn một trong ba cách sau để gửi hồ sơ khởi kiện: 

• Nộp trực tiếp: Bạn mang toàn bộ hồ sơ đến nộp tại Bộ phận tiếp nhận đơn của Tòa án có thẩm quyền. Tại đây, cán bộ Tòa án sẽ kiểm tra các đầu mục giấy tờ và cấp cho bạn Giấy tiếp nhận đơn. 
• Gửi qua đường bưu điện: Bạn gửi hồ sơ bằng hình thức chuyển phát có bảo đảm (gửi bưu điện) đến địa chỉ của Tòa án. Ngày nộp đơn sẽ được tính theo ngày đóng dấu trên vận đơn bưu điện.  
• Gửi trực tuyến (Cổng thông tin điện tử): Áp dụng nếu Tòa án nơi bạn nộp đơn đã triển khai hệ thống nhận đơn khởi kiện điện tử. Bạn cần scan các giấy tờ và gửi qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án.

2.4. Các bước tố tụng từ khi nộp đơn đến khi xét xử

Quy trình giải quyết ly hôn đơn phương thường trải qua nhiều bước, kéo dài hơn đáng kể so với thuận tình ly hôn do phải qua giai đoạn xét xử chính thức.

Bước	Nội dung thực hiện	Thời gian dự kiến
1	Tiếp nhận và thụ lý vụ án: Bạn nộp hồ sơ tại bộ phận một cửa của Tòa án. Tòa án sẽ cấp Giấy tiếp nhận đơn khởi kiện. Thẩm phán kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu thiếu, Tòa án sẽ thông báo bổ sung. Nếu đủ, Tòa ra Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Tòa án chính thức thụ lý vụ án ngay sau khi nhận được biên lai.	3 – 7 ngày làm việc
2	Chuẩn bị xét xử: Thẩm phán sẽ thực hiện các công việcGửi thông báo thụ lý (Trong 03 ngày): Tòa án gửi văn bản thông báo cho bị đơn (vợ/chồng bạn) biết về việc bị khởi kiện. Bị đơn có 15 ngày để nộp văn bản nêu ý kiến của mình.Thu thập chứng cứ: Tòa án lấy lời khai của các bên, tiến hành xác minh gia cảnh, điều kiện nuôi con (nếu có tranh chấp con cái) hoặc định giá tài sản (nếu có tranh chấp tài sản).	Thời hạn từ 4 đến 6 tháng
3	Hòa giải và tiếp cận công khai chứng cứ: Tòa án tổ chức phiên họp để hai bên công khai các tài liệu, chứng cứ đã nộp. Thẩm phán tiến hành hòa giải để vợ chồng đoàn tụ hoặc thỏa thuận được các vấn đề nuôi con, chia tài sản. Nếu hòa giải thành: Tòa án lập biên bản hòa giải thành. Sau 07 ngày nếu không ai thay đổi ý kiến, Tòa ra Quyết định công nhận thuận tình ly hôn (Vụ án kết thúc). Nếu hòa giải không thành: Tòa án lập biên bản hòa giải không thành và ra quyết định đưa vụ án ra xét xử.	7 ngày làm việc
4	Mở phiên tòa xét xử sơ thẩm: Trong vòng 01 tháng kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử (trường hợp bất khả kháng hoặc có lý do chính đáng thì thời hạn là 02 tháng). Tòa án tiến hành xét hỏi, tranh luận giữa các bên. Sau khi nghị án, Hội đồng xét xử sẽ tuyên Bản án ly hôn sơ thẩm. Bản án này sẽ quyết định việc chấm dứt quan hệ hôn nhân, quyền nuôi con, cấp dưỡng và phân chia tài sản.	1 – 2 tháng sau hòa giải
5	Kháng cáo (nếu có) và xét xử phúc thẩm: Trong vòng 15 ngày kể từ ngày tuyên án (hoặc kể từ ngày nhận được bản án nếu đương sự vắng mặt tại tòa), các bên có quyền nộp đơn kháng cáo. Nếu hết thời hạn trên mà không có kháng cáo hoặc kháng nghị, Bản án sơ thẩm chính thức có hiệu lực pháp luật. Quan hệ hôn nhân của hai bạn chính thức chấm dứt.	15 – 30 ngày kể từ ngày tuyên án

3. Án phí, thời gian giải quyết và vướng mắc thường gặp

Bên cạnh hồ sơ và quy trình, chi phí và thời gian giải quyết luôn là mối quan tâm hàng đầu của người trong cuộc. Phần dưới đây sẽ giải đáp cụ thể.

3.1. Mức án phí ly hôn đơn phương năm 2026

Nếu không có tranh chấp về tài sản, án phí dân sự sơ thẩm cho vụ án ly hôn đơn phương là 300.000 VND, do người khởi kiện tạm nộp trước khi tòa án thụ lý.

Trường hợp có tranh chấp tài sản chung, án phí sẽ được tính thêm theo tỷ lệ phần trăm dựa trên giá trị tài sản tranh chấp, áp dụng theo biểu án phí hiện hành.

3.2. Ly hôn đơn phương mất bao lâu để hoàn tất?

Thời gian giải quyết trung bình cho một vụ ly hôn đơn phương thường dao động từ 4 đến 6 tháng kể từ ngày tòa án thụ lý. Với những vụ việc phức tạp, có tranh chấp tài sản lớn hoặc đương sự ở nước ngoài, thời gian có thể kéo dài hơn nhiều.

3.3. Xử lý khi đối phương cố tình vắng mặt hoặc giấu địa chỉ

Không ít người lo lắng rằng chỉ cần đối phương không hợp tác thì không thể ly hôn được. Thực tế, tòa án vẫn có thể xét xử vắng mặt sau khi đã thực hiện đầy đủ thủ tục triệu tập hợp lệ theo quy định pháp luật.

• Tòa án triệu tập hợp lệ tối thiểu hai lần trước khi xét xử vắng mặt.
• Có thể yêu cầu xác minh nơi cư trú qua công an khu vực nếu không rõ địa chỉ.
• Trường hợp cố tình trốn tránh, tòa án có thể niêm yết công khai thông báo theo quy định.

4. Ổn định cuộc sống sau ly hôn đơn phương bắt đầu từ những bữa cơm quen thuộc

Hoàn tất thủ tục pháp lý mới chỉ là bước đầu, việc ổn định hậu cần cuộc sống mới là ưu tiên hàng đầu để bảo vệ tâm lý cho cả bạn và con trẻ. Tại siêu thị thực phẩm Kingfoodmart cung cấp đa dạng thực phẩm tươi sạch, nguyên liệu nấu ăn nhanh gọn, phù hợp với những ai đang cần sắp xếp lại cuộc sống độc lập nhưng vẫn muốn duy trì bữa ăn đủ chất cho bản thân và con cái.

• Định lượng phù hợp cho gia đình nhỏ: Sau ly hôn, việc nấu nướng cần tinh gọn hơn. Bạn có thể chọn các gói thực phẩm nhỏ như Gạo lứt tím than Lotus Rice (hộp 0.5kg) hoặc Lươn phile VietGAP (vỉ 150g) để tránh lãng phí mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng.
• Giải pháp cho người bận rộn tự chăm con: Các combo nấu nhanh giúp bạn tiết kiệm thời gian mà vẫn duy trì được bữa cơm nhà ấm cúng. Hãy thử Combo canh bí đỏ tôm, Combo thịt heo xào cà rốt hay Combo má đùi gà chiên mắm đã được sơ chế sẵn.
• Duy trì sự ổn định cho trẻ: Những bữa cơm quen thuộc với Thịt heo xay Meatcool hay Vỉ bí đỏ cắt khúc Vườn Lài là cách hiệu quả để con cảm thấy cuộc sống vẫn an toàn, dù cấu trúc gia đình có thay đổi.
• Mua sắm tiện lợi gần nhà: Với hệ thống hơn 200 siêu thị tọa lạc tại các khu dân cư như Lê Văn Chí (Thủ Đức) hay Nguyễn Hữu Cầu (Quận 1), bạn dễ dàng ghé mua thực phẩm tươi sạch mỗi ngày mà không tốn nhiều thời gian di chuyển. Xem chi tiết tại đây.

5. Câu hỏi thường gặp về ly hôn đơn phương

Thực tế quy trình ly hôn đơn phương thường phát sinh nhiều tình huống pháp lý phức tạp và đặc thù mà người nộp đơn hay gặp phải. Dưới đây là giải đáp chi tiết cho những thắc mắc phổ biến nhất xoay quanh thủ tục này.

5.1. Ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng đang ở nước ngoài thì giải quyết thế nào?

Trường hợp này thuộc vụ việc có yếu tố nước ngoài, cần thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp thông qua cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại, nên thời gian giải quyết thường kéo dài hơn nhiều so với thông thường.

5.2. Không còn giữ giấy đăng ký kết hôn bản gốc có ly hôn đơn phương được không?

Vẫn được. Người khởi kiện có thể liên hệ Ủy ban nhân dân nơi đã đăng ký kết hôn để xin cấp bản trích lục thay thế, sau đó nộp kèm hồ sơ khởi kiện như bình thường.

5.3. Đang mang thai hoặc con dưới 12 tháng tuổi có được ly hôn đơn phương không?

Pháp luật chỉ hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người chồng trong trường hợp này, còn người vợ vẫn có quyền chủ động khởi kiện ly hôn đơn phương bình thường.

5.4. Có thể ủy quyền cho luật sư thực hiện toàn bộ thủ tục ly hôn đơn phương không?

Người khởi kiện có thể ủy quyền cho luật sư chuẩn bị hồ sơ, tham gia tố tụng và làm việc với tòa án. Tuy nhiên, một số phiên hòa giải hoặc xét xử vẫn yêu cầu đương sự có mặt trực tiếp theo quy định.

Nắm rõ thủ tục ly hôn đơn phương năm 2026, đặc biệt là thay đổi về thẩm quyền Tòa án nhân dân khu vực, sẽ giúp bạn chuẩn bị hồ sơ đúng ngay từ đầu và tránh mất thời gian đi lại không cần thiết. Song song với việc hoàn tất thủ tục pháp lý, đừng quên chăm sóc tốt cho bản thân và con cái để sớm ổn định lại cuộc sống mới.

Ghé siêu thị thực phẩm Kingfoodmart ngay hôm nay để chọn thực phẩm tươi ngon, tiện lợi, đồng hành cùng bạn trong hành trình xây dựng lại cuộc sống ổn định.

---

Người chia sẻ: Luật sư Ngọc Hà – Với 15 năm kinh nghiệm nghiên cứu và tư vấn các vấn đề về ly hôn, quyền nuôi con, cấp dưỡng và phân chia tài sản. Hà mong muốn chia sẻ kiến thức pháp lý theo cách dễ hiểu, gần gũi, giúp mỗi người hiểu rõ quyền lợi và có sự chuẩn bị tốt hơn cho cuộc sống sau hôn nhân.