18/12 là ngày gì? Nguồn gốc và ý nghĩa Ngày Di dân Quốc tế

Ngày 18/12 hằng năm là Ngày Di dân Quốc tế, tên tiếng Anh là International Migrants Day (IMD). Đây là dịp ghi nhận những đóng góp của người di cư đối với kinh tế, xã hội và văn hóa, đồng thời nâng cao nhận thức về quyền, điều kiện sống và những rủi ro họ có thể gặp trong quá trình di chuyển. Ngày này cũng nhấn mạnh nhu cầu xây dựng những hành trình di cư an toàn, hợp pháp, có trật tự và tôn trọng phẩm giá con người.

1. Ngày 18/12 là ngày gì?

Ngày 18/12 là Ngày Di dân Quốc tế do Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thiết lập. Ngày này được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức về quyền và những đóng góp của người di cư, đồng thời khuyến khích các quốc gia và cộng đồng tạo điều kiện để quá trình di cư diễn ra an toàn và công bằng hơn.

Người di cư có thể rời nơi cư trú quen thuộc vì nhiều lý do như tìm kiếm việc làm, học tập, đoàn tụ gia đình hoặc hướng đến cơ hội phát triển mới. Việc di chuyển có thể diễn ra trong phạm vi một quốc gia hoặc qua biên giới, tuy nhiên Ngày Di dân Quốc tế 18/12 chủ yếu tập trung vào các vấn đề liên quan đến di cư quốc tế.

Di cư có thể giúp người lao động cải thiện thu nhập, tích lũy kinh nghiệm và tiếp cận môi trường sống mới. Đồng thời, người di cư cũng đóng góp nguồn nhân lực, văn hóa và kỹ năng cho nơi tiếp nhận. Tuy nhiên, họ có thể gặp khó khăn về ngôn ngữ, giấy tờ, điều kiện lao động, khả năng tiếp cận dịch vụ hoặc nguy cơ bị lừa đảo và bóc lột nếu thiếu thông tin và cơ chế bảo vệ phù hợp.

2. Nguồn gốc Ngày Di dân Quốc tế

Ngày 18/12 gắn với quá trình cộng đồng quốc tế xây dựng các cơ chế bảo vệ quyền của người lao động di cư và thành viên gia đình họ.

Ngày 18/12/1990, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Công ước quốc tế về bảo vệ quyền của tất cả người lao động di cư và thành viên gia đình họ. Công ước đề cập đến nhiều quyền cơ bản cần được bảo đảm trong quá trình người lao động rời quê hương, làm việc và sinh sống tại một quốc gia khác.

Từ cuối những năm 1990, nhiều tổ chức của người di cư và các mạng lưới xã hội bắt đầu tổ chức những hoạt động vào ngày 18/12 nhằm nâng cao nhận thức về quyền của người di cư.

Đến ngày 04/12/2000, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 55/93 và chính thức tuyên bố ngày 18/12 hằng năm là International Migrants Day. Liên Hợp Quốc đồng thời khuyến khích các quốc gia phổ biến thông tin về quyền, tự do cơ bản của người di cư và thúc đẩy những biện pháp bảo vệ phù hợp.

3. Ngày Di dân Quốc tế năm 2026 và góc nhìn từ Việt Nam

Tính đến tháng 10/2026, Liên Hợp Quốc chưa công bố chủ đề riêng cho Ngày Di dân Quốc tế 18/12/2026 trên trang sự kiện chính thức. Chủ đề gần nhất được công bố cho năm 2025 là “My Great Story: Cultures and Development”, tập trung vào những câu chuyện di cư và cách người di cư đóng góp cho văn hóa, cộng đồng và phát triển kinh tế – xã hội.

Tại Việt Nam, di cư diễn ra dưới nhiều hình thức. Bên cạnh những người chuyển từ tỉnh, thành này sang nơi khác để học tập hoặc làm việc, nhiều người Việt Nam cũng ra nước ngoài theo các chương trình lao động, học tập hoặc đoàn tụ gia đình.

Kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 cho thấy khoảng 4 triệu người từ 5 tuổi trở lên được xác định là người di cư trong nước. Nhóm trong độ tuổi lao động chiếm tỷ trọng đáng kể, trong đó tìm kiếm việc làm hoặc bắt đầu công việc mới là một trong những lý do phổ biến dẫn đến thay đổi nơi cư trú.

Ở phạm vi quốc tế, trong 6 tháng đầu năm 2026 có 66.311 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nhật Bản tiếp tục là một trong những thị trường tiếp nhận nhiều lao động Việt Nam, bên cạnh Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và một số thị trường khác. Tuy nhiên, số liệu này chỉ phản ánh một nhóm lao động di chuyển xuyên biên giới và không đại diện cho toàn bộ người Việt Nam di cư quốc tế.

Việc đi làm việc ở nước ngoài có thể mở ra cơ hội về thu nhập và nghề nghiệp, nhưng cũng đòi hỏi người lao động phải tiếp cận thông tin tuyển dụng minh bạch, hợp đồng rõ ràng và các kênh hỗ trợ chính thống để hạn chế rủi ro.

4. Những tình trạng di cư và nhập cư trái phép tại Việt Nam

Bên cạnh các dòng di cư hợp pháp, Việt Nam cũng ghi nhận những trường hợp xuất nhập cảnh, cư trú hoặc làm việc không đúng quy định. Những tình trạng này có thể xuất hiện ở cả chiều người nước ngoài vào Việt Nam và người Việt Nam ra nước ngoài. Một số trường hợp thường gặp gồm:

• Người nước ngoài nhập cảnh vào Việt Nam không qua cửa khẩu hoặc không thực hiện đầy đủ thủ tục xuất nhập cảnh.
• Người nước ngoài ở lại Việt Nam sau khi visa hoặc thời hạn cư trú đã hết.
• Người nước ngoài làm việc khi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về giấy phép hoặc điều kiện pháp lý.
• Sử dụng giấy tờ giả, thông tin không chính xác hoặc thông qua môi giới bất hợp pháp để nhập cảnh, cư trú hoặc làm việc.
• Người Việt Nam ra nước ngoài qua các đường môi giới không được cấp phép hoặc không đúng quy định.
• Người lao động Việt Nam ở lại nước ngoài sau khi hợp đồng hoặc thời hạn cư trú kết thúc.
• Một số người bị dụ dỗ sang nước ngoài bằng lời mời việc làm không minh bạch, sau đó rơi vào tình trạng cư trú trái phép hoặc bị bóc lột lao động.

Những hình thức di cư không an toàn này có thể khiến người di cư khó tiếp cận hỗ trợ pháp lý khi xảy ra tranh chấp, đồng thời làm tăng nguy cơ bị lừa đảo, bóc lột hoặc lợi dụng.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa hành vi vi phạm quy định xuất nhập cảnh với việc đánh giá con người. Một người rơi vào tình trạng cư trú không hợp pháp vẫn có thể là người đang gặp khó khăn, bị lừa đảo hoặc bị lợi dụng, vì vậy việc xử lý cần đi cùng với cách tiếp cận nhân đạo và tôn trọng các quyền cơ bản.

5. Góc nhìn nhân đạo trong bảo vệ người di cư

Một trong những nội dung quan trọng của Ngày Di dân Quốc tế là nhấn mạnh rằng việc rời khỏi nơi cư trú không làm mất đi các quyền cơ bản của một con người. Người di cư vẫn cần được bảo vệ trước bóc lột, cưỡng ép, lừa đảo và phân biệt đối xử.

Góc nhìn nhân đạo đặc biệt quan trọng bởi phía sau mỗi hành trình di cư có thể là nhu cầu tìm việc, học tập, đoàn tụ gia đình hoặc mong muốn có cuộc sống tốt hơn. Một số người cũng có thể trở thành nạn nhân của môi giới bất hợp pháp, mua bán người hoặc bóc lột lao động. Một số nội dung cần được quan tâm gồm:

• Bảo vệ người di cư trước bóc lột, cưỡng ép, lừa đảo và phân biệt đối xử.
• Bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin pháp lý và các kênh hỗ trợ cần thiết.
• Bảo vệ quyền lợi của người lao động theo hợp đồng và quy định pháp luật.
• Hỗ trợ người có nguy cơ trở thành nạn nhân của mua bán người hoặc các hình thức bóc lột.
• Tạo điều kiện để người di cư hòa nhập tại nơi đến nhưng vẫn được tôn trọng bản sắc văn hóa.
• Xử lý các vi phạm về xuất nhập cảnh theo quy định pháp luật nhưng vẫn bảo đảm tôn trọng phẩm giá con người.

Đối với người Việt Nam có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài, việc bảo vệ bản thân bắt đầu từ khâu chuẩn bị. Người lao động nên kiểm tra kỹ tư cách pháp lý của doanh nghiệp tuyển dụng, đọc rõ hợp đồng, mức phí, mức lương, thời gian làm việc và các quyền lợi liên quan, đồng thời ưu tiên sử dụng các kênh thông tin chính thống.

Nhìn rộng hơn, mục tiêu của quản lý di cư không phải là ngăn cản con người di chuyển mà là giảm những hành trình nguy hiểm, hạn chế tình trạng lợi dụng người di cư và tạo điều kiện để việc di chuyển diễn ra hợp pháp, an toàn và có trật tự hơn.

Giải đáp câu hỏi thường gặp về Ngày Di dân Quốc tế

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp giúp bạn hiểu rõ hơn về ngày 18/12 và những vấn đề liên quan đến di cư.

Ngày 18/12 là ngày gì?

Ngày 18/12 hằng năm là Ngày Di dân Quốc tế, tên tiếng Anh là International Migrants Day và thường được viết tắt là IMD.

Vì sao ngày 18/12 được chọn?

Ngày 18/12 được lựa chọn vì vào ngày này năm 1990, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Công ước quốc tế về bảo vệ quyền của tất cả người lao động di cư và thành viên gia đình họ.

Người di cư là ai?

Người di cư là người di chuyển khỏi nơi cư trú thường xuyên, có thể trong phạm vi một quốc gia hoặc qua biên giới quốc tế. Lý do di chuyển có thể liên quan đến việc làm, học tập, gia đình hoặc nhiều yếu tố khác.

Người di cư và người tị nạn có giống nhau không?

Không hoàn toàn. Người di cư là khái niệm rộng mô tả những người di chuyển vì nhiều lý do, trong khi người tị nạn là một khái niệm pháp lý cụ thể được xác định theo luật quốc tế.

Chủ đề Ngày Di dân Quốc tế năm 2026 là gì?

Tính đến tháng 10/2026, Liên Hợp Quốc chưa công bố chủ đề chính thức riêng cho International Migrants Day 2026. Chủ đề được công bố gần nhất là của năm 2025 với thông điệp “My Great Story: Cultures and Development”.

Người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài có được xem là người di cư không?

Có thể. Trong cách tiếp cận rộng về di cư quốc tế, người chuyển sang một quốc gia khác để làm việc có thể được xem là người di cư quốc tế. Tuy nhiên, lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng chỉ là một nhóm trong tổng thể người di cư.

Di cư trái phép có đồng nghĩa với tội phạm không?

Không nên đánh đồng hai khái niệm này. Một người có thể vi phạm quy định về xuất nhập cảnh hoặc cư trú nhưng không vì thế mà mất đi các quyền cơ bản hay phẩm giá con người. Trong một số trường hợp, họ còn có thể là nạn nhân của lừa đảo, môi giới bất hợp pháp hoặc bóc lột.

Người muốn đi làm việc ở nước ngoài nên lưu ý điều gì?

Nên kiểm tra tư cách pháp lý của đơn vị tuyển dụng, đọc kỹ hợp đồng, xác minh mức phí và điều kiện làm việc, đồng thời ưu tiên các kênh thông tin chính thức để hạn chế rủi ro.

Ngày 18/12 có phải ngày nghỉ lễ tại Việt Nam không?

Không. Ngày Di dân Quốc tế là ngày nâng cao nhận thức quốc tế và không thuộc các ngày nghỉ lễ, Tết chung tại Việt Nam.

Ngày 18/12 – Ngày Di dân Quốc tế là dịp nhìn nhận đầy đủ hơn cả những cơ hội lẫn thách thức đi cùng quá trình di cư. Khi việc di chuyển được thực hiện an toàn, hợp pháp và có cơ chế bảo vệ phù hợp, người di cư có thể tạo ra giá trị cho bản thân, gia đình và cộng đồng nơi đến, đồng thời giảm bớt những rủi ro về lừa đảo, bóc lột và tổn thương trong quá trình di chuyển.

---

Cập nhật ngày: 13/10/2026

Thực hiện bởi: Khánh Huyền – Người giữ lửa ấm gia đình và trân trọng những hành trình bình an của mỗi con người. Ngày Di dân Quốc tế 18/12 là dịp tôn vinh những đóng góp quan trọng của người di cư, đồng thời kêu gọi xây dựng các hành trình an toàn, hợp pháp và tôn trọng phẩm giá con người. Dù ở bất cứ đâu, chúc cho mỗi chúng ta luôn tìm thấy sự an yên, được bảo vệ và xây dựng một cuộc sống trọn vẹn niềm vui!