10/12 là ngày gì? Nguồn gốc và ý nghĩa Ngày Nhân quyền Quốc tế

Ngày 10/12 hằng năm là Ngày Nhân quyền Quốc tế, tên tiếng Anh là Human Rights Day. Ngày này gắn với việc Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền vào ngày 10/12/1948, văn kiện đặt ra những chuẩn mực chung về phẩm giá, bình đẳng và các quyền cơ bản của con người. Tại Việt Nam, các nguyên tắc về quyền con người và quyền công dân cũng được thể hiện qua nhiều bản Hiến pháp, từ Hiến pháp năm 1946 đến Hiến pháp năm 2013.

1. Ngày 10/12 là ngày gì?

Ngày 10/12 là Ngày Nhân quyền Quốc tế, được tổ chức hằng năm để kỷ niệm ngày Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, thường viết tắt là UDHR, được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua tại Paris năm 1948.

Tuyên ngôn gồm 30 điều, đề cập đến nhiều quyền cơ bản như quyền sống, bình đẳng trước pháp luật, tự do tư tưởng, tín ngưỡng, quyền học tập, làm việc, tham gia đời sống văn hóa và được bảo vệ về danh dự, nhân phẩm. Văn kiện được xây dựng như một chuẩn mực chung để các quốc gia và cộng đồng cùng hướng tới trong việc tôn trọng và bảo vệ quyền con người.

Ngày 10/12 vì vậy không chỉ mang ý nghĩa kỷ niệm một văn kiện lịch sử mà còn là dịp để mỗi người hiểu rõ hơn về quyền của mình, tôn trọng quyền của người khác và nhận thức được vai trò của bình đẳng, phẩm giá và trách nhiệm trong đời sống xã hội.

2. Nguồn gốc Ngày Nhân quyền Quốc tế

Ngày Nhân quyền Quốc tế ra đời trong bối cảnh cộng đồng quốc tế phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng của Chiến tranh thế giới thứ hai. Những mất mát về con người và sự vi phạm các quyền cơ bản trong giai đoạn này đã thúc đẩy nhu cầu xây dựng một khuôn khổ chung nhằm bảo vệ hòa bình, phẩm giá và các quyền căn bản của con người.

Ngày 10/12/1948, tại Palais de Chaillot ở Paris, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền theo Nghị quyết 217 A (III). Quá trình xây dựng văn kiện có sự tham gia của đại diện đến từ nhiều quốc gia và nền tảng pháp lý, văn hóa khác nhau, nhằm tạo ra một chuẩn mực có thể được áp dụng rộng rãi.

Hai năm sau, ngày 04/12/1950, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 423 (V), kêu gọi các quốc gia thành viên và tổ chức quan tâm lấy ngày 10/12 hằng năm làm Human Rights Day. Từ đó, ngày này được tổ chức tại nhiều quốc gia với các hoạt động giáo dục, truyền thông và thảo luận về quyền con người.

Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền không phải là một điều ước quốc tế theo nghĩa thông thường, nhưng đã trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển của nhiều công ước và hệ thống pháp luật về quyền con người ở cấp quốc tế và quốc gia.

3. Quyền con người tại Việt Nam được thể hiện như thế nào?

Tại Việt Nam, các nguyên tắc về quyền và tự do của con người đã xuất hiện trong các văn kiện pháp lý từ khá sớm. Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đã đề cập đến nhiều quyền và nghĩa vụ của công dân như bình đẳng, tự do ngôn luận, hội họp, tín ngưỡng và quyền tham gia đời sống chính trị.

Trước đó, trong Tuyên ngôn Độc lập ngày 02/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viện dẫn những tư tưởng về quyền bình đẳng, tự do và quyền được sống từ các bản tuyên ngôn nổi tiếng của Hoa Kỳ và Pháp, đồng thời khẳng định quyền độc lập và tự do của dân tộc Việt Nam. Những tư tưởng này sau đó tiếp tục được thể hiện trong quá trình xây dựng hệ thống pháp luật và Hiến pháp của Việt Nam.

Qua các bản Hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 và đặc biệt là Hiến pháp năm 2013, các quy định về quyền con người và quyền công dân ngày càng được trình bày rõ và có hệ thống hơn. Chương II của Hiến pháp năm 2013, từ Điều 14 đến Điều 49, quy định nhiều quyền dân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội.

Một số nhóm quyền được thể hiện trong Hiến pháp gồm:

• Quyền bình đẳng trước pháp luật.
• Quyền được bảo vệ về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm.
• Quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo.
• Quyền sở hữu tài sản.
• Quyền học tập và chăm sóc sức khỏe.
• Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội theo quy định.
• Quyền tiếp cận thông tin và tham gia đời sống văn hóa.
• Quyền làm việc và lựa chọn nghề nghiệp.

Hiến pháp năm 2013 cũng phân biệt giữa những quyền dành cho “mọi người” và những quyền gắn với tư cách “công dân”, phản ánh sự khác nhau giữa quyền con người nói chung và quyền công dân trong phạm vi một quốc gia.

Năm 2026, Việt Nam bắt đầu nhiệm kỳ thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc giai đoạn 2026–2028 sau khi được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc bầu vào tháng 10/2025. Đây là một trong những hoạt động quốc tế đáng chú ý liên quan đến lĩnh vực nhân quyền của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

4. Những việc có thể làm để hưởng ứng ngày 10/12

Ngày Nhân quyền Quốc tế có thể được hưởng ứng bằng những hoạt động gần gũi giúp mỗi người hiểu rõ hơn về quyền của mình và tôn trọng quyền của người khác. Những hành động này không nhất thiết phải mang tính học thuật mà có thể bắt đầu từ chính môi trường học tập, làm việc và sinh hoạt hằng ngày.

• Đọc và tìm hiểu 30 điều của Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền.
• Tìm hiểu các quyền con người và quyền công dân trong Hiến pháp Việt Nam.
• Tôn trọng sự khác biệt về hoàn cảnh, văn hóa, quan điểm và đặc điểm cá nhân.
• Không phân biệt đối xử hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.
• Tôn trọng quyền riêng tư và thông tin cá nhân trên môi trường số.
• Tìm hiểu quyền trẻ em, quyền của người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương.
• Sử dụng nguồn thông tin chính thống khi tìm hiểu các vấn đề liên quan đến pháp luật và quyền con người.
• Trao đổi bất đồng một cách tôn trọng, tránh gây tổn thương hoặc xâm phạm quyền của người khác.

Việc tìm hiểu quyền con người cũng cần đi cùng nhận thức về trách nhiệm xã hội. Mỗi cá nhân có quyền và lợi ích chính đáng của mình nhưng đồng thời cũng cần tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác và tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan.

Giải đáp câu hỏi thường gặp về Ngày Nhân quyền Quốc tế

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp giúp bạn hiểu rõ hơn về ngày 10/12, Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền và các quy định có liên quan tại Việt Nam.

Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền có bao nhiêu điều?

Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền gồm 30 điều, đề cập đến nhiều quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa cơ bản của con người.

Việt Nam quy định quyền con người trong văn bản nào?

Quyền con người và quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân được quy định tập trung tại Chương II Hiến pháp năm 2013, từ Điều 14 đến Điều 49, cùng nhiều quy định cụ thể trong các luật chuyên ngành.

Vì sao Hoa Kỳ còn nêu nhiều quan ngại về tình hình nhân quyền tại Việt Nam?

Các báo cáo của Hoa Kỳ thường đề cập đến những vấn đề như tự do biểu đạt, báo chí, internet, tôn giáo, hội họp và một số vụ việc liên quan đến an ninh quốc gia. Những đánh giá này phản ánh cách tiếp cận và nguồn thông tin mà phía Hoa Kỳ sử dụng khi xem xét tình hình nhân quyền.

Vì sao Việt Nam phản đối một số nhận định trong báo cáo nhân quyền của Hoa Kỳ?

Việt Nam cho rằng một số nhận định chưa phản ánh đầy đủ những tiến bộ trong bảo vệ quyền con người và còn có thông tin thiếu khách quan hoặc chưa chính xác. Hai bên cũng có những khác biệt trong cách nhìn về mối quan hệ giữa quyền cá nhân, pháp luật và yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự xã hội.

Việt Nam có thể làm gì để tiếp tục cải thiện việc bảo vệ quyền con người?

Việt Nam có thể tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tăng minh bạch và trách nhiệm giải trình, mở rộng khả năng tiếp cận công lý, bảo vệ tốt hơn các nhóm dễ bị tổn thương và thực hiện các khuyến nghị phù hợp từ cơ chế nhân quyền của Liên Hợp Quốc.

Ngày 10/12 – Ngày Nhân quyền Quốc tế là dịp nhìn lại những nguyên tắc về phẩm giá, bình đẳng và các quyền cơ bản đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận từ năm 1948. Tại Việt Nam, những nguyên tắc liên quan đến quyền con người và quyền công dân được thể hiện qua nhiều bản Hiến pháp và tiếp tục được cụ thể hóa trong hệ thống pháp luật, qua đó giúp mỗi người hiểu rõ hơn về quyền, trách nhiệm và cách tôn trọng quyền của những người xung quanh.

---

Cập nhật ngày: 13/10/2026

Thực hiện bởi: Khánh Huyền – Người giữ lửa ấm gia đình và trân trọng phẩm giá, sự bình đẳng của mỗi con người. Ngày Nhân quyền Quốc tế 10/12 là dịp để chúng ta cùng nhìn lại và tôn vinh những giá trị cốt lõi về bình đẳng, tự do và nhân phẩm của mỗi cá nhân. Sự tử tế và tôn trọng lẫn nhau chính là nền tảng bền vững nhất để xây dựng một xã hội văn minh, hòa thuận và ngập tràn tình yêu thương. Chúc bạn và gia đình luôn an nhiên, hạnh phúc trong một cộng đồng luôn đong đầy sự thấu hiểu và sẻ chia!